Kinderopvang en taalontwikkeling: zo leren kinderen spelenderwijs praten

De eerste woordjes van een kind zijn voor veel ouders een bijzonder moment. Maar voordat een kind daadwerkelijk begint te praten, is de taalontwikkeling al volop bezig. Baby’s luisteren naar stemmen, herkennen klanken en reageren op gezichtsuitdrukkingen. Later komen daar losse woorden, korte zinnen en uiteindelijk hele verhalen bij.

De omgeving waarin een kind opgroeit speelt hierin een belangrijke rol. Niet alleen thuis, maar ook op de kinderopvang zijn er gedurende de hele dag momenten waarop kinderen met taal bezig zijn. Tijdens het spelen, eten, voorlezen en buitenspelen horen en gebruiken ze voortdurend nieuwe woorden. Taalontwikkeling gebeurt daardoor voor een groot deel spelenderwijs.

Taalontwikkeling begint al bij baby’s

Een baby kan nog niet praten, maar is vanaf jonge leeftijd al bezig met communicatie. Baby’s luisteren naar stemmen en klanken, maken oogcontact en reageren met geluidjes, bewegingen en gezichtsuitdrukkingen.

Door tegen een baby te praten, te vertellen wat je doet en te reageren op geluidjes ontstaat er interactie. Wanneer een pedagogisch professional bijvoorbeeld tijdens het aankleden vertelt wat er gebeurt, hoort een baby steeds opnieuw woorden die bij bepaalde handelingen en voorwerpen horen.

Naarmate een kind ouder wordt, gaat het steeds meer verbanden leggen tussen woorden en wat er om hem of haar heen gebeurt. Zo vormt dagelijkse communicatie de basis voor de verdere taalontwikkeling.

Persoonlijke aandacht is daarbij belangrijk. Een kind moet zich prettig en veilig voelen om contact te zoeken en zichzelf te uiten. In onze blog over emotionele veiligheid in de kinderopvang vertellen we meer over het belang van een vertrouwde omgeving.

Praten tijdens gewone momenten van de dag

Taalontwikkeling hoeft niet plaats te vinden tijdens speciale taallessen of oefeningen. Juist gewone momenten gedurende de dag bieden volop mogelijkheden om nieuwe woorden te horen en te gebruiken.

Tijdens het eten kunnen kinderen bijvoorbeeld praten over wat er op tafel staat. Tijdens het aankleden worden kledingstukken benoemd en buiten komen weer heel andere woorden voorbij. Denk aan bomen, bladeren, fietsen, vogels, regen of zand.

Door te benoemen wat kinderen zien en doen, worden woorden gekoppeld aan concrete ervaringen. Een woord als ‘bal’ krijgt bijvoorbeeld veel meer betekenis wanneer een kind tegelijkertijd met een bal speelt.

Pedagogisch professionals kunnen hier gedurende de hele dag op inspelen. Door vragen te stellen, dingen te benoemen en kinderen de tijd te geven om zelf te reageren, ontstaat taal op een natuurlijke manier.

Spelen en praten gaan hand in hand

Spelen is een belangrijk onderdeel van de ontwikkeling van jonge kinderen en biedt tegelijkertijd veel kansen voor taalontwikkeling.

Wanneer kinderen samen een toren bouwen, in een speelkeuken staan of met auto’s spelen, ontstaat er vanzelf communicatie. Ze maken duidelijk wat ze willen, reageren op elkaar en gebruiken woorden die bij het spel passen.

Naarmate kinderen ouder worden, wordt dit steeds uitgebreider. Een eenvoudig spel kan veranderen in een compleet verhaal waarin kinderen verschillende rollen aannemen. De één is bijvoorbeeld de dokter, terwijl een ander de patiënt speelt. Tijdens zo’n rollenspel oefenen kinderen ongemerkt met woorden, zinnen en gesprekken.

Taal is op dat moment geen aparte activiteit, maar onderdeel van het spel. Juist daardoor kunnen kinderen op een ontspannen manier oefenen.

Kinderen leren veel van elkaar

Op de kinderopvang horen kinderen niet alleen volwassenen praten. Ze zijn ook voortdurend omringd door andere kinderen. Dat biedt veel mogelijkheden om van elkaar te leren.

Bij Vipkids werken we met verticale groepen waarin kinderen van verschillende leeftijden samen worden opgevangen. Hierdoor komen jongere kinderen in aanraking met de taal van oudere kinderen. Ze horen nieuwe woorden en langere zinnen en zien hoe andere kinderen duidelijk maken wat ze bedoelen.

Andersom leren oudere kinderen rekening te houden met kinderen die zich nog niet op dezelfde manier kunnen uitdrukken. Ze passen hun communicatie aan, leggen dingen uit of helpen een jonger kind tijdens het spelen.

Zo ontstaat binnen de groep op een natuurlijke manier veel interactie tussen verschillende leeftijden.

Meer hierover lees je in onze blog Waarom spelen kinderen van verschillende leeftijden samen op de kinderopvang?.

Voorlezen draagt bij aan de taalontwikkeling

Voorlezen is een eenvoudige en waardevolle manier om kinderen met taal in aanraking te brengen. In boeken komen woorden, situaties en onderwerpen voorbij die kinderen in het dagelijkse leven misschien niet iedere dag tegenkomen.

Voorlezen hoeft bovendien geen eenrichtingsverkeer te zijn. Door samen naar afbeeldingen te kijken, vragen te stellen en kinderen te laten vertellen wat ze zien, ontstaat er interactie.

Een pedagogisch professional kan bijvoorbeeld vragen: “Wat zie je hier?” of “Wat denk je dat er nu gaat gebeuren?” Een jonger kind reageert misschien door iets aan te wijzen, terwijl een ouder kind al een heel verhaal kan vertellen.

Op die manier groeit niet alleen de woordenschat, maar oefenen kinderen ook met luisteren, begrijpen en zelf formuleren.

Zingen, rijmen en herhalen

Ook liedjes en rijmpjes spelen een mooie rol in de taalontwikkeling. Kinderen horen hierbij klanken en woorden die regelmatig worden herhaald. Juist die herhaling helpt om taal steeds beter te herkennen.

Veel jonge kinderen kunnen delen van een bekend liedje al aanvullen voordat ze volledige gesprekken kunnen voeren. Ze herkennen het ritme en weten welk woord er op een bepaald moment komt.

Daarnaast maakt muziek taal leuk en toegankelijk. Kinderen hoeven niet bewust bezig te zijn met het leren van nieuwe woorden. Ze zingen mee, bewegen en hebben plezier, terwijl ze tegelijkertijd met taal oefenen.

Buiten valt er ook veel te vertellen

Taalontwikkeling vindt natuurlijk niet alleen binnen plaats. Ook tijdens het buitenspelen komen kinderen voortdurend nieuwe dingen tegen die aanleiding geven om te praten.

Een insect in het gras, een grote plas na een regenbui of een vrachtwagen die voorbijrijdt: voor kinderen kan bijna alles aanleiding zijn voor een vraag of gesprek.

Buiten bewegen kinderen bovendien veel en doen ze concrete ervaringen op. Woorden als hoog, laag, snel, langzaam, nat, droog, zwaar en licht krijgen betekenis doordat kinderen ze zelf ervaren.

Bij Vipkids vinden we buitenspelen daarom een belangrijk onderdeel van de dag. In onze blog Buiten spelen en gezond eten: de voordelen van een groene kinderopvang lees je meer over de waarde van buiten zijn voor jonge kinderen.

Ieder kind ontwikkelt taal op zijn eigen tempo

Net als bij leren lopen, slapen of zelfstandig eten ontwikkelt ieder kind zich op zijn eigen manier. Het ene kind zegt al vroeg veel woorden, terwijl een ander kind langer luistert en vervolgens ineens grote stappen maakt.

Daarom is het belangrijk om kinderen niet voortdurend met elkaar te vergelijken. Binnen de kinderopvang kijken pedagogisch professionals naar het individuele kind en sluiten ze zoveel mogelijk aan bij de fase waarin het kind zich bevindt.

Bij een baby betekent taalstimulering vooral veel praten, reageren en contact maken. Bij een peuter kunnen juist gesprekjes, vragen, verhalen en fantasiespel steeds belangrijker worden.

Een veilige omgeving vormt daarbij steeds de basis. Wanneer een kind zich op zijn gemak voelt, krijgt het de ruimte om te ontdekken, fouten te maken en nieuwe dingen te proberen. Lees hierover ook onze blog Het belang van een veilig pedagogisch klimaat in de kinderopvang.

Samen werken aan de taalontwikkeling van je kind

De taalontwikkeling stopt natuurlijk niet wanneer een kind aan het einde van de dag wordt opgehaald. Thuis en kinderopvang vullen elkaar juist aan.

Ook thuis kun je taal op een eenvoudige manier onderdeel maken van de dag. Praat bijvoorbeeld tijdens het koken over wat je doet, bekijk samen een boek, zing liedjes of vraag je kind naar iets wat het die dag heeft meegemaakt.

Het hoeft daarbij niet te voelen alsof je bewust met taalontwikkeling bezig bent. Juist door veel met elkaar te praten, te luisteren en samen dingen te ondernemen, komt een kind voortdurend met taal in aanraking.

Spelenderwijs praten en ontdekken bij Vipkids

Taalontwikkeling is geen los onderdeel van de dag. Het gebeurt voortdurend. Tijdens het spelen, eten, zingen, voorlezen, aankleden en buitenspelen zijn kinderen bezig met luisteren, begrijpen en communiceren.

Bij Vipkids willen we kinderen de ruimte geven om zich op hun eigen tempo te ontwikkelen. In een vertrouwde omgeving, met persoonlijke aandacht en volop mogelijkheden om samen te spelen en nieuwe dingen te ontdekken.

Ben je op zoek naar kinderopvang en benieuwd hoe een dag bij ons eruitziet? Bekijk dan onze kinderopvang in Amsterdam of neem contact met ons op om kennis te maken met Vipkids.